Het ongeleide projectiel en de stabiele factor

Interview | Twee broers vormen het duo Kommil Foo. De Vlaamse Raf (50) en Mich (46) Walschaerts maken al zo'n dertig jaar poëtische cabaretvoorstellingen. Hun nieuwste heet 'Schoft'. Hoe denken zij over elkaar?

RINSKE WELS

Mich:

Wij zijn dertig jaar geleden begonnen als een klassiek duo, waarin ik meer de clown was en Raf meer de aangever, maar dat is er helemaal uit. "Wat Raf heel goed kan is vertellen. Hij heeft niet veel nodig om mensen aan zijn lippen te laten hangen. En daarbuiten, ik ken geen enkele maker die zo gedreven is als Raf. Nog niet in de verste verte. Hij is ongelooflijk gepassioneerd. Ik ben eerder introvert, de rustige, hij is meer de flapuit, neemt geen blad voor de mond.

"Hij is mijn oudere broer, ik kijk nog steeds tegen hem op. Als ik met een idee of voorstel kom, is hij de hoogste drempel. Toch heb ik nooit het gevoel dat ik een compromis moet sluiten bij het maken van een voorstelling, al is dat natuurlijk wel zo. Als Raf mij niet kan overtuigen, ook al probeert hij dat soms drie dagen aan een stuk, dan gaat het eruit.

"Normaal gesproken trekken wij ons terug om te schrijven op een Grieks eilandje, daar beginnen we meestal met de liedjes. Maar nu, doordat we allebei een solovoorstelling speelden, zijn we gewoon na de kerstvakantie begonnen. Op 4 januari vorig jaar, bij Raf thuis, om tien uur 's morgens met een kop koffie.

"Er is eigenlijk geen rolverdeling bij het maken van onze voorstellingen.

Almaar minder heb ik het gevoel, en daarom duurt het ook almaar langer. Nu is het echt uren samen zitten, lullen en koffie drinken tot er iets waardevols uit de bus komt waar we dan verder op werken. We kiezen ervoor om altijd samen te zitten en alles samen te doen. Dat is nietbenauwend, want we doen het met een reden. Als ik al eens alleen een idee uitschrijf, is dat altijd met de achterliggende gedachte: waarschijnlijk gaan we het toch samen opnieuw schrijven. Dat is misschien wel het geheim van Kommil Foo: dat er letterlijk geen komma in het hele stuk staat waar we het niet over eens zijn. 'Schoft' is een programma geworden waarbij we allebei geen seconde kunnen lossen, we zijn allebei anderhalf uur volle bak bezig en dat voelt goed.

"Ik zou zeggen dat er geen concurrentie is tussen ons, maar het moet natuurlijk wel kloppen. Het kan niet dat ik zes liederen zing en Raf twee, of andersom. Voor het publiek moet het evenwaardig lijken.

"Als ik Schoft in één zin zou moeten beschrijven, dan is het toch dat iedereen een schoft is of kan zijn. En dat je die schoft in jezelf met mededogen moet behandelen, uiteindelijk gaat het daar toch over."

Raf:

Mich is een en al intuïtie en gevoel op het toneel, vooral als hij musiceert. Ik sta soms met mijn ogen dicht gitaar te spelen naast hem als hij viool speelt. Omdat ik denk: waar haalt hij dat toch vandaan? Hij speelt geen enkele avond hetzelfde.

"Ik ben de oudste en Mich is een typische middelste (ze hebben een jongere zus, red.), die overal een beetje tussendoor glipt. Ik kan niet echt zeggen dat ik de meest verantwoordelijke ben, als oudste, want Mich is degene die getrouwd is en twee kinderen heeft. Bij mij is dat allemaal minder stabiel. Ik stel alles ter discussie, hij relativeert makkelijk.

"Het nadeel daarvan is soms dat hij grote vreugde ook onmiddellijk relativeert. Ik ben op dat vlak impulsiever en laat mij meer meeslepen door mijn emoties. Ik denk dat het publiek vaak net de tegenovergestelde indruk heeft van ons op het podium. Maar ik ben het ongeleid projectiel en hij is de stabiele basis. Ik worstel met demonen en drink al acht jaar geen druppel alcohol meer omdat ik gauw te ver ga. Hij is veel gematigder.

"Wij hebben een intensieve relatie, we zijn net een lang getrouwd koppel. Natuurlijk moeten er soms dingen opgelost worden of zijn er irritaties, maar we laten het nooit zo ver komen dat we ruzie hebben.

"Deze voorstelling is meer dan ooit een verlengstuk van ons twee, waarbij we samen elk steentje tien keer omgedraaid hebben. Elk idee vertrekt natuurlijk uit één hoofd, dat is onvermijdelijk, maar daarna werken we het samen uit. Concurrentie? Nul. Ik weet niet wat Mich daarover gezegd heeft, maar ik voel het niet. Het is niet erg dat hij een lied zingt dat ik geschreven heb, daar hebben we geen drie seconden discussie over. Degene die het 't best aanvoelt en kan overbrengen naar het publiek, doet dat lied.

"De laatste vijftien jaar hebben wij vaak vrij autobiografische voorstellingen gemaakt, veelal over ons liefdesleven. Nu hadden wij behoefte om de actualiteit op te zoeken. Omdat onze gesprekken de laatste twee jaar veel gingen over maatschappij en politiek. We hebben gezocht naar een manier om dat in de wereld van Kommil Foo te trekken. Wij zullen nooit expliciet onze mening ergens over geven, we willen het publiek zelf laten denken, een spiegel voorhouden, het paradoxale laten zien in suggestie.

"'Schoft' gaat voor mij over ecce homo: zie de mens. Het leven is kort, het is niet makkelijk, het eindigt en daarna is er niks meer. Dat klinkt zwartgallig, maar daar staat mededogen en liefde tegenover. Dus zit de liefde er weer in, dat is immers onze corebusiness. In die zin heb ik het gevoel dat we één voorstelling in ons hebben die we telkens opnieuw maken. Vroeger zou ik gevochten hebben tegen dat idee, nu word ik er rustig van. Inhoudelijk en qua vorm ontdekken we steeds nieuwe wegen en proberen we van alles uit, maar wij willen toch blijkbaar telkens vertellen dat de mens kwetsbaar is en met het leven moet zien om te gaan."

Prijswinnaars

Kommil Foo bestaat uit de Vlamingen Raf en Mich Walschaerts. In 1987 traden zij voor het eerst samen op. Met hun vierde programma, 'Plank', wonnen zij in 1992 cabaretfestival Cameretten in Rotterdam. Sindsdien maakten zij een kleine twintig programma's, soms met orkest of band.

'Spaak' werd in 2005 bekroond met de Poelifinario voor het beste programma van dat seizoen. Ze hebben een patent op mooie liedjes, slapstick, grappen en verhalen. Hun humor gaat altijd gepaard met een randje tragiek. 'Schoft' gaat vanavond in première in de Kleine Komedie in

Amsterdam en is te zien t/m 31 mei. Meer informatie: www.kommilfoo.be.

Publicatiedatum: 
vrijdag 19 februari 2016
Verschenen in: 
Trouw
PDF-versie: 
Productie: