Als het pakt, dan pakt het

Liv Laveyne

15 jaar Kommil Foo van start op Gentse Feesten

´De tijd gaat snel gebruik hem wel´. Het is een volkswijsheid die Kommil Foo zich ter harte genomen heeft. De broers Raf en Mich Walschaerts staan intussen al vijftien jaar op de planken en dat wordt uitgebreid gevierd met een best of concertreeks, een cd en een theatershow ´Wolfijzers en schietgeweren´. Eind juli 2004 eindigt hun verjaardagsparty waar die nu begint: op de Gentse Feesten.

• Zetten jullie als kind al toneeltjes op poten?

Mich: ´Toen we jong waren, speelde het leeftijdsverschil ons parten. Het was pas toen ik een jaar of zeventien was en hij eenentwintig dat we naar elkaar zijn toegegroeid.´

Raf: ´Ik had al bij diverse muziekgroepjes gespeeld. Toen Mich oud genoeg was, is hij mee komen spelen en zingen en voor we het wisten, bleven we met twee over.´

• Jullie hadden eigenlijk niet de ambitie het cabaret in te gaan.

Mich: ´Ik heb eerst drie jaar geschiedenis gedaan hier in Gent.´

Raf (lacht): ´Drie maanden, jong. Dat is wishful thinking!´

Mich: ´Dat is dus faliekant mislukt. Daarna heb ik een jaar de bewegingsopleiding Jan Ruts in Antwerpen gevolgd.´

Raf: ´Ik heb psychologie gestudeerd. Muzikant of acteur worden, was geen optie toen ik achttien was. Nochtans hebben ze ons thuis altijd gestimuleerd om dat te doen (hun vader zingt en speelt accordeon en hun moeder gaf onlangs een dichtbundel uit, LiLa). Het kwam gewoon niet bij me op om Herman Teirlinck te doen. Nu zou ik dat wel overwegen, maar dan was er misschien geen Kommil Foo geweest.´

• De naam ´Kommil Foo´ werd ter plaatse uitgevonden door een vriendin op jullie eerste optreden in een Gentse studentenclub in 1987. Geen spijt van die instant beslissing?

Raf: ´Hadden we toen geweten dat we vijftien jaar later nog bezig zouden zijn, hadden we waarschijnlijk een andere naam gekozen (lacht). Er bestaan nu eenmaal véél betere namen om in Nederland te spelen. Het is al gebeurd dat men ons in Amsterdam vroeg hoe we erbij kwamen om een Japanse naam als ´Kommil Foe´ te kiezen.´

• Wat hadden jullie voor ogen toen jullie begonnen?.

Raf: Wat we nu doen. Het is echt maf om zien hoe weinig onze stijl veranderd is. Het eerste dat we ooit brachten op een vrij podium in een jeugdhuis (in Nieuwmoer nabij Zolder in 1986, LiLa) was volledig in de trant van wat we nu doen. Al zijn we gelukkig steviger op onze benen komen te staan.´

Mich: ´Daar zijn we serieus van geschrokken, hoor. We dachten: ´Tof, na vijftien jaar Kommil Foo mag een best of wel´, maar dan merk je plots hoe weinig oud materiaal je kan gebruiken.´

• Hoe maken jullie een selectie?

Raf: ´Dat gebeurt heel natuurlijk. Soms staat een nummer er gewoon: we spelen het graag en het publiek vindt het goed. We maken een vorm van theater dat, hoe je het ook draait of keert, publieksgericht is.´

Mich (in de verdediging): ´Bedoel je dat gewoon theater niet publieksgericht is?´

Raf: ´Bij reguliere theatervoorstellingen kan je je geen lange aanloopperiode permitteren. Als wij dertig keer try-outen, dan doen we dat om een gebalde voorstelling te krijgen. Een voorstelling die totaal werkt, vooral naar het publiek toe. Let wel, we hebben nog nooit iets gedaan omdat het publiek dat leuk zou vinden. Maar als wij iets grappig bedoelen en de mensen lachen niet of zij lachen als wij willen ontroeren, dan klopt het niet. We schaven zwaar aan de vorm tot het exact overkomt zoals wij het bedoelen. Wij hebben het geluk een ruim publiek te hebben zonder concessies te doen. Onze concerten tijdens de Gentse Feesten zullen sommigen ontgoochelen omdat het geen theatershow is. Maar we willen niet altijd aan die verwachting toegeven en ook gewoon ons goesting doen.´

Mich: ´Voor deze concertreeks hebben we een droomgroep van acht klasse muzikanten rond ons verzameld. We puren uit deze optredens ook een cd. Volgend seizoen starten we dan met ons tweeën onze best of theatertournee ´Wolfijzers en Schietgeweren´.´

• Vanwaar die titel?

Raf: ´Wolfijzers en Schietgeweren´ is een uitdrukking om een hachelijk parcours aan te duiden. Wij gebruiken het omdat wij het publiek graag op het verkeerde been zetten, dubbele bodems gebruiken.´

Mich: ´Er zitten addertjes in het gras en er schuilt gevaar in elk hoekske.´

Raf: ´Dat is schoon gezegd, Mich. Ge moogt dat inkaderen.´

• Jullie zijn pas terug van werkvakantie in Griekenland. Dat wordt stilaan een traditie.

Raf: ´We zouden ons evengoed in een Ardens chaletje kunnen voorbereiden maar een eilandje is natuurlijk aantrekkelijker. Het is onze perfecte biotoop: we werken ge?leerd van de buitenwereld, maar ´s avonds gaan we een pint pakken.´

Mich: ´We hebben er ons hoofd gebroken over de rode draad van ´Wolfijzers en schietgeweren´. We willen dat het een echte voorstelling wordt. Als je niet weet dat het een best of is, mag je dat ook niet merken.´

Raf: ´Zo gaan we de soundstory uit ´Het Lof der Waanzin´ zeker hernemen, maar dan met een verhaal uit een vroegere show. We samplen als het ware ons eigen materiaal. Een best of betekent voor ons niet ter plaatse blijven trappelen, het is achterom kijken en je afvragen wat de moeite is om te herhalen, waarom een sketch fantastisch begon en naar het einde toe als pudding in elkaar zakte.´

Mich: ´Het is ook een buitenkans om oude nummers terug uit de kast te halen. We spelen een liedje wel tweehonderd keer, maar dan is de show afgelopen en berg je die song op. Het is niet zoals een muziekband die zijn ´hits´ kan blijven spelen.´

• Is het een voor -of nadeel om als broers samen te werken?

Raf: ´We voelen elkaar goed aan en ik zou niemand weten die hem kan vervangen. Je moet daar ook geen hartjes bij tekenen natuurlijk, er bestaat meer dan één vrouw in de wereld om een huwelijk mee te hebben. Er zijn betere pianisten en gitaristen dan ik en misschien zijn er ook betere acteurs dan Mich (grijnst) maar we zijn complementair. We hebben allebei onze sterke punten en het is interessant om steeds vanuit verschillende invalshoeken te werken. Ik wil vooral veel schrijven in de beginfase, Mich kan niet vlug genoeg het podium op.´

Mich: ´En die spanning werkt: ´Kommil Foo´ kan alleen maar wij zijn.´

• Tegelijk gaan jullie ook je eigen weg. Raf, jij richtte het kindertheater ´4 Hoog´ mee op en regisseerde dit jaar de productie ´Specht´; Mich, jij speelde ´Woorden´, een monoloog van André Baillon.

Raf: ´Kommil Foo´ blijft absolute prioriteit, maar ik wil dat met andere zaken combineren. Ik leer daar veel uit: het is hetzelfde en toch weer niet. Ik heb maar de pretentie om als regisseur aan de slag te gaan doordat ik zelf vijftien jaar op de planken sta.´

Mich: ´? en door niet alleen samen te spelen maar ook constant elkaar te regisseren.´

• Hoe anders is een Gentse Feesten-publiek?

Raf: ´Heterogener. Er hangt een feeststemming in de zaal. Ik weet niet hoe het komt, maar je voelt het: de mensen zitten anders in de zaal. Ditmaal belooft het extra spannend te worden: we doen geen try-out, het zal er onmiddellijk recht op moeten zijn.´

• Jullie theatershows try-outen jullie liever in het verre Nederland dan in Gent.

Raf: ´Je kan niet goed try-outen voor mensen die je kent, want dan durf je niet genoeg risico nemen. Bovendien heb je in Nederland een kleiner circuit dan de cultuurcentra in Vlaanderen. Toen we tien jaar geleden in Nederland begonnen, traden we op in kleine zaaltjes We kiezen er nog steeds voor om onze try-outs daar te doen. Het Nederlands publiek is ook beter vertrouwd met het fenomeen ´try-out´.´

Mich: ´Ze komen met een opener ingesteldheid kijken. In Vlaanderen leeft die traditie niet, mensen komen hier de nieuwen van ´Kommil Foo´ zien. En als je durft te zeggen: ´ja maar, het is nog niet af ´, krijg je als reactie: ´waarom speelt ge dan?´. We wonen ook in Gent, hé. Als we hier spelen, moet het af zijn. We gaan graag fluitend het podium op en fluitend er weer af. Want hier komt onze bakker kijken en ik wil dat die, als ik om brood ga, kan zeggen: ´Ik heb uwe show gezien en ik vond dat wreed wijs´.´

• Is ´Kommil Foo´ een cartoonist of fijngevoelige portretschilder?

Raf: ´Het gaat om ontroering omdat we weten dat daar de humor achter steekt. Vroeger gingen we op zoek naar grappen. Dat doen we niet meer. Het gaat ons om pakkende situaties brengen. Zonder pretentieus te klinken: het publiek herkent zich in wat we vertellen. Het is meer dan een avondje lachen.´

Mich: ´Daarom dat we ook bepaalde dingen van tien jaar geleden liever niet in onze best of steken. Zoals het verhaal van de orang-oetan die verliefd was op een wijfje: dat is wel ontroerend, maar nu zouden we toch voor een echte vrouw gaan (lacht).´

Raf: ´We zijn eindelijk volwassen geworden. Vroeger zouden we een liedje geschreven hebben en ons afgevraagd hebben of het niet teveel Marco Borsato was, nu doen we dat gewoon. Als het pakt, dan pakt het.´

´Kommil Foo zingt´ in Het Publiekstheater Groot Huis tijdens de Gentse Feesten van 18 tot en met 28 juli om 20u30. Info en tickets: vzw Free-time: 09/233.77.88. www.kommilfoo.be.

Publicatiedatum: 
vrijdag 18 juli 2003
Verschenen in: 
De Morgen